محاسبه تمبر مالیاتی وکالت‌نامه

پنج درصد حق‌الوکاله‌ای که در وکالت‌نامه یا قرارداد آمده، به‌عنوان علی‌الحساب مالیات (ماده ۱۰۳ قانون مالیات‌های مستقیم). اما مبلغ تمبر در هر حال نباید از پنج درصد حداقل تعرفه همان مرحله کمتر باشد؛ اگر حق‌الوکاله قراردادی کمتر از تعرفه باشد، مأخذ تمبر همان تعرفه است. در دعوای مالی که رأی دادگاه صلح در آن قطعی است (تبصره ۵ الف ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف)، تعرفه آن یک مرحله ده درصد کل خواسته است (ماده ۹ صدر آیین‌نامه)، پس کف مأخذ تمبر هم همان است؛ ابزار این را از مرجع رسیدگی و بهای خواسته تعیین می‌کند.

طبق نظریات مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه (از جمله ۷/۱۴۰۰/۳۹۷ و ۷/۱۴۰۲/۱۴۰)، اگر وکیل هنگام ابطال تمبر همه حق‌الوکاله را نگرفته باشد، تمبر را بر مبلغ دریافت‌شده می‌پردازد، به شرط آنکه از حداقل تعرفه کمتر نباشد. تمبر بقیه حق‌الوکاله با دریافت آن پرداخت می‌شود. برای همین این ابزار تمبر هنگام تقدیم و تمبر باقی‌مانده را جدا نشان می‌دهد.

برای وکیل عضو کانون: سهم صندوق حمایت وکلا نصف مبلغ تمبر است (تبصره الحاقی ماده ۸ قانون تشکیل صندوق حمایت وکلا و کارگشایان دادگستری) و سهم کانون یک‌چهارم مبلغ تمبر (ماده ۲۹ آیین‌نامه تعرفه). این سهم‌ها مالیات نیستند و هر یک به نهاد خود می‌رسد.

طبق ماده ۲۹ آیین‌نامه تعرفه، وکیل عضو مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده پنج درصد حق‌الوکاله را بابت هزینه مرکز می‌پردازد و سهم صندوق حمایت وکلا به او تعلق نمی‌گیرد. تمبر مالیاتی برای هر دو یکسان است.

بند د ماده ۱۰۳ برای مراجع اختصاصی غیرقضایی که تعرفه خاصی ندارند، حق‌الوکاله را «صرفاً از لحاظ مالیاتی» بر پایه مابه‌الاختلاف تعیین می‌کند و تمبر پنج درصد آن است. نصاب‌های این بند را هیئت وزیران به استناد ماده ۱۷۵ تعدیل می‌کند؛ برای ۱۴۰۵ طبق تصویب‌نامه شماره ۱۵۷۵۷۰/ت۶۴۶۹۷هـ مورخ ۱۴۰۴/۰۹/۱۸ هیئت وزیران. برای وکیل عضو کانون یا مرکز، رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری درباره اعمال این بند گزارش شده که متن آن به‌دست نیامد؛ ابزار در این حالت هر دو خوانش را نشان می‌دهد.

اگر وکیل اول پس از ابطال تمبر، تعقیب دعوا را به وکیل دیگری توکیل کند، وکیل جدید تمبر و سهم نمی‌پردازد (تبصره ۳ ماده ۱۰۳ و تبصره ماده ۶ آیین‌نامه). اما اگر موکل خودش وکیل جدیدی انتخاب کند، وکیل جدید باید تمبر و سهم‌ها را بپردازد (ماده ۶).

اگر وکالت تبرعی و برای خویشاوند نسبی یا سببی وکیل تا درجه ۳ از طبقه ۳ باشد، از تمبر و سهم کانون، مرکز و صندوق معاف است (ماده ۷). وکالت تبرعی برای دیگران معاف نیست و تمبر بر حداقل تعرفه ابطال می‌شود.

مدیر دفتر دادگاه مبلغ مورد حکم قطعی را به اداره امور مالیاتی اعلام می‌کند تا مابه‌التفاوت محاسبه شود (تبصره ۴ ماده ۱۰۳). قانون نمی‌گوید این مابه‌التفاوت به‌صورت تمبر پنج درصدی وصول می‌شود؛ ابزار فقط تفاوت مأخذ را نشان می‌دهد و مبلغ مالیات آن را به اداره مالیاتی وامی‌گذارد.