محاسبه سنوات و مزایای پایان کار
یک ماه آخرین مزد برای هر سال — با ماده‌ای که علت پایان کار تعیین می‌کند و فقط با اجزایی از مزد که قانون مبنا می‌داند.
دوره کار، علت پایان و آخرین مزد
حق سنوات بر پایه علت پایان کار، مدت دقیق سابقه و آن اجزای مزد که قانون مبنای سنوات می‌داند.
سنوات به علت پایان کار بستگی دارد
قانون کار برای پایان رابطه کار چند حکم جدا دارد. پایان قرارداد موقت و کار معین مشمول ماده ۲۴ و تبصره ۴ ماده ۷ است؛ بازنشستگی و ازکارافتادگی کلی مشمول ماده ۳۱؛ کاهش توانایی ناشی از کار مشمول ماده ۳۲ با دو ماه مزد برای هر سال؛ و اخراج به استناد ماده ۲۷ فقط وقتی که شرایط آن ماده احراز شده باشد. ابزار ماده را از علتی که انتخاب می‌کنید می‌گیرد و درستی اخراج یا تشخیص پزشکی را خودش بررسی نمی‌کند.
مبنای سنوات: آخرین مزد، نه کل فیش
آنچه در سنوات حساب می‌شود «مزد» است: مزد شغل، پایه سنوات و مزایای ثابتی که به سبب خود شغل پرداخت می‌شود (ماده ۳۶ و رأی ۳۳۲۸ دیوان عدالت اداری). کمک‌هزینه مسکن، بن خواربار، حق اولاد و حق تأهل مزایای رفاهی‌اند و اضافه‌کاری طبق رأی وحدت رویه ۱۲۴۲ جزء مزد سنوات نیست. برای همین ابزار مزد را جزء به جزء می‌پرسد و کنار هر جزء می‌گوید در مبنا هست یا نه.
چند مثال
- یک سال کامل (۱۴۰۴/۰۱/۰۱ تا ۱۴۰۴/۱۲/۲۹) با مزد روزانه ۶٬۰۰۰٬۰۰۰ و پایه سنوات ۱۶۶٬۶۶۷ ریال، پایان قرارداد موقت: ۱۸۵٬۰۰۰٬۰۱۰ ریال.
- شش ماه اول ۱۴۰۵ (۱۸۶ روز از ۳۶۵) با حداقل مزد، قرارداد موقت: ≈ ۸۴٬۷۲۱٬۹۸۰٫۸۲۱۹ ریال (دقیق: ۶۱۸۴۷۰۴۶۰۰/۷۳) — به نسبت تبصره ۴ ماده ۷، نه صفر.
- همان یک سال با مزد روزانه ۶٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال به‌اضافه حق مسکن و بن در فیش: ۱۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال؛ مزایای رفاهی مبلغ را بالا نمی‌برند.
- چهار سال با مزد روزانه ۶٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال و کاهش توانایی ناشی از کار با تشخیص کمیسیون پزشکی (ماده ۳۲): ۱٬۴۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال — دو ماه مزد برای هر سال.
- استعفای کارگر دائم پس از شش ماه: ابزار رقمی نمی‌سازد. ماده ۲۴ سنوات را برای «هر سال سابقه» مقرر می‌کند و تبصره ۴ ماده ۷ که پرداخت به نسبت کمتر از یک سال را مقرر کرده، فقط درباره «قراردادهای موقت» است. منبعی که این حالت را حل کند بایگانی نشده است.
این ارقام را همان تابعی ساخته که محاسبه‌گر بالای صفحه به کار می‌برد. محاسبه دقیق و بدون گرد کردن است؛ وقتی کسر سال به عدد پایان‌پذیر نمی‌رسد، رقم با چهار رقم اعشار و کسر دقیقش نشان داده می‌شود.
سابقه دقیق: سالگرد، سال کبیسه و سابقه متناوب
سال‌های کامل از روی سالگرد تاریخ شروع کار شمرده می‌شود و روزهای باقی‌مانده بر طول همان دوره دوازده‌ماهه تقسیم می‌شود که ۳۶۵ یا ۳۶۶ روز است. سابقه متوالی یا متناوب در همان کارگاه جمع می‌شود (ماده ۲۴)؛ ابزار هر دوره را جدا می‌سنجد و فاصله میان دوره‌ها را سابقه حساب نمی‌کند. قاعده تقسیم باقی‌مانده سال، خوانش این ابزار است و در نتیجه اعلام می‌شود.
سنوات، عیدی و مرخصی سه حق جدا هستند
مبلغ این صفحه فقط مزایای پایان کار است. عیدی را با محاسبه عیدی و پاداش و مزد مرخصی استفاده‌نشده را با محاسبه مانده و بازخرید مرخصی جدا حساب کنید؛ جمع آن‌ها فقط «جمع اقلام محاسبه‌شده» است، چون ممکن است مطالبات دیگری هم وجود داشته باشد.
مبنای این صفحه مواد ۷ (تبصره ۴)، ۲۱، ۲۲، ۲۴، ۲۷، ۳۱، ۳۲، ۳۴ تا ۳۶ قانون کار، رأی ۳۳۲۸ (با اصلاح ۳۳۲۸/۲)، رأی وحدت رویه ۱۲۴۲، دادنامه‌های ۸۹۹ و ۲۴۹ هیئت عمومی دیوان عدالت اداری است. خروجی ابزار برآورد ناخالص است، نه تسویه‌حساب یا رأی مرجع حل اختلاف.
پرسش‌های متداول
پاسخ کوتاه به پرسش‌های پرتکرار درباره حق سنوات
حق سنوات چطور محاسبه می‌شود؟
برای هر سال سابقه کار، یک ماه آخرین مزد (ماده ۲۴ قانون کار). مزد ماهانه ۳۰ برابر مزد روزانه است و آنچه مبنای سنوات است مزد شغل، پایه سنوات و مزایای ثابت به تبع شغل است؛ کمک‌هزینه مسکن، بن، حق اولاد و اضافه‌کاری جزء آن نیستند. سابقه به‌صورت دقیق حساب می‌شود: سال‌های کامل از روی سالگرد شروع کار و باقی‌مانده به نسبت روزهای همان سال.
کمتر از یک سال کار کرده‌ام؛ سنوات دارم؟
در قرارداد موقت بله. تبصره ۴ ماده ۷ (الحاقی ۱۳۹۴) پرداخت مزایای پایان کار را برای قرارداد موقت «به نسبت کارکرد» مقرر کرده است، پس شش ماه کار نیم ماه مزد دارد. در قرارداد دائم که کارگر کمتر از یک سال کار کرده و استعفا داده، ماده ۲۴ «هر سال سابقه» را شرط کرده و منبعی که این حالت را حل کند در دست این ابزار نیست؛ ابزار در این حالت رقم نمی‌سازد.
پایه سنوات با حق سنوات چه فرقی دارد؟
پایه سنوات افزایشی است که هر سال، بعد از یک سال کار، به مزد روزانه اضافه می‌شود (در ۱۴۰۵ روزانه ۱۶۶٬۶۶۷ ریال در کارگاه‌های بدون طرح طبقه‌بندی). حق سنوات (مزایای پایان کار) مبلغی است که هنگام پایان کار پرداخت می‌شود. پایه سنوات جزء مزد است و چون مزد مبنای حق سنوات است، حق سنوات را هم بالا می‌برد.
اضافه‌کاری و حق مسکن در سنوات حساب می‌شود؟
نه. هیئت عمومی دیوان عدالت اداری در رأی وحدت رویه ۱۲۴۲ اضافه‌کاری را جزء مزد سنوات ندانسته است، و مزایای رفاهی مانند کمک‌هزینه مسکن، بن خواربار، حق اولاد و حق تأهل جزء «مزد ثابت» نیستند (ماده ۳۵ و ۳۶). فوق‌العاده نوبت‌کاری محل اختلاف است و ابزار برای آن دو رقم نشان می‌دهد.
اگر کارفرما هر سال سنوات را پرداخت کرده باشد چه؟
طبق دادنامه ۲۴۹ هیئت عمومی دیوان عدالت اداری: اگر قراردادها یک‌ساله یا کمتر بوده و سنوات هر قرارداد در پایانش پرداخت شده، آن پرداخت‌ها قطعی است و فقط سابقه بعد از آن محاسبه می‌شود. اگر قرارداد بیش از یک سال بوده و سنوات سالانه پرداخت شده، آن مبالغ علی‌الحساب است و کل سابقه با آخرین مزد محاسبه و پرداخت‌ها کسر می‌شود.
بازنشستگی و ازکارافتادگی سنوات بیشتری دارد؟
بازنشستگی و ازکارافتادگی کلی همان یک ماه آخرین مزد برای هر سال است (ماده ۳۱). کاهش توانایی ناشی از کار که کمیسیون پزشکی تشخیص داده باشد، دو ماه آخرین مزد برای هر سال دارد (ماده ۳۲). در فوت کارگر، مطالبات به وراث پرداخت می‌شود.
ابزارهای مرتبط
فقط ابزارهایی که برای همین موضوع به کار می‌آیند.
- محاسبه مانده و بازخرید مرخصیبا پایان کار، مزد مرخصی استفاده‌نشده هم جدا از سنوات پرداخت می‌شود (ماده ۷۱) و مبنای آن گستردهتر است: دریافتیهای ایام کار، از جمله مزایای منوط به حضور.
- محاسبه عیدی و پاداش کارگرانعیدی سال پایان کار به نسبت روزهای کار همان سال تعلق می‌گیرد و جدا از سنوات است؛ مبنای آن هم آخرین مزد است، اما با سقف نود روز حداقل مزد.